TÜRK EDEBİYATI DERS NOTLARI

İletişim,Dil ve Kültür

İletişim,Dil ve Kültür

İletişim: Duygu,düşünce,istek bilgi vb her şeyin çeşitli yollarla (ses,yazı,işaret,davranış vs) başkasına aktarılmasına denir.

İnsanoğlu eskiden beri iletişim aracı olarak dili kullanmış ama bunun yanında çeşitli yollara da başvurmuştur.Dumanla haberleşme,ellerle işaretleşme,görsel olarak ,hal ve hareketler vs…

İletişim sadece sesli olacak diye bir şey yoktur sözsüz de iletişim olabilir.örneğin trafik işaretleri sözsüz bir iletişimdir.neden mi çünkü kırmızı işarette durmamız gerektiği,sarı da hazırlanmamız gerektiği ve yeşilde geçmemiz gerektiği iletişimini bize sözsüz olarak söyler.

Başka örnek vermek gerekirse bir insanın dış görüşüne bakarak da iletişime geçeriz giyim kuşamı ile vs. ya da ruh haline bakarız sinirli ise geri durur sevinçli ise bizde güleriz gibi.

İletişimin temel öğeleri vardır.

Gönderici(kaynak) : İletişi başlatan öğedir.

İnsan yada herhangi bir öğe olabilir.

Alıcı (Dinleyici): İletişimin ulaştırılmak istendiği öğedir.Göndericinin mesajına göre hareket eder .İletişimi devam ettirir veya sonlandırabilir.

İleti (Mesaj): Göndericinin alıcıya gönderdiği mesaj,şifre ya da koddur.Her türlü duygu,düşünce ,bilgi vs iletidir.

 

Kanal (araç) : İletişimin yapıldığı araçtır.

Anlaşmayı sağlayan ya da iletiyi  alıcıya ulaştıran araçtır.yazı,söz,resim,cd,ses dalgaları vs.

 

Dönüt (geri bildirme) : Alıcının göndericinin göndermiş olduğu iletiye verdiği cevaptır.Bu olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilir.

Örneğin Okulda yapılan sınavlar bir dönüttür.

 

Bağlam (Ortam) : İletişim gerçekleştiği yerdir.

 

Kod (Şifre) :İletişimin yapılması için üretilen şifrelemeye denir.İletinin gönderilme biçimi de denilebilir.bu bir resim olabilir,gazetede bir başlık olabilir,söz olabilir vs .

                           

Örnek:

 

Öğrenciler öğretmen sınıfta olmadığı için kafalarına göre sınıfta hareket etmektedirler.Öğretmen kapıda göründüğü anda tüm öğrenciler sırasına geçiyor ve hazır bir şekilde ayakta öğretmenlerini bekliyor.

 

Buradaki  iletişim öğeleri şu şekildedir.

Gönderici :Öğretmendir ve onun içeri girişi.

Alıcı:Öğrencilerdir.

İleti:Ben sınıfa geldim yerinize geçin.

Dönüt:Öğrencilerin yerlerine geçmesi.

Bağlam: Sınıftır.

Örnek:

Karşıdan karşıya geçmek isteyen öğrenciler yayalar için kırmızı ışık yandığını görünce durmuşlar ve yeşil ışığın kendileri için yanmasını beklemektedirler.

Buradaki  iletişim öğeleri şu şekildedir.

Gönderici :Trafik ışıkları

Alıcı:Çocuklar

İleti:Kırmızı ışık yanıyor geçemezsiniz.

Dönüt:Çocukların durması ve yeşil ışığın kendileri için yanmasını beklemesi

Bağlam: Cadde

 

Gösterge:  sözlük anlamı Bir şeyi belirtmeye yarayan şey, belirti, im, işaret. Anlamla biçimin, gösterenle gösterilenin kaynaşmasından oluşan dil birimi, belirtke.

Kendisi dışında başka bir nesneyi gösteren he türlü şekil,işaret,kelime,sembol vs. gösterge denir.

Gönderge: Dış dünyada yer alan, bir göstergenin belirttiği nesne veya varlık.Yani göstergelerin gerçek dünyadaki karşılığıdır.

Örnek:

Burada gösterge resimdir.Bunun varlık olarak karşılı çiçek, ses olarak ise ç/i/ç/e/k Anlam olarak karşılığı ise bir bitki türü olmasıdır.

 

Örnek:

Burada gösterge resimdir.Bunun varlık olarak karşılı telefon, ses olarak ise t/e/l/e/f/o/n Anlam olarak karşılığı ise Konuşmaları ileten ve yansıtan düzenek.

Göstergeler ikiye ayrılır

1-Dil göstergesi: ikiye ayrılır.

A-Sözcükler
B-Ekler

Yazılı ya da sözlü anlatımda yer alan kelimeler birer dil öğesidir.Bunlarda gösteren ve gösterilen olarak ikiye ayrılır.Onların ses karşılığına ya da yazıdaki karşılığına gösteren denir.                 

örnek:   /D.E.F.T.E.R/   Gösterilen ise onunla ilgili kelimeyi duyduğumuzda onunla ilgili şeklin zihnimizde canlanmasıdır. Örnek: Zihinde defter görüntüsü

 

2-Dil Dışı Göstergeler: Dörde ayrılır.

A-Belirti : Doğal olan istem dışı gerçekleşmiş,amacı olmayan göstergelerdir.

Bu tür göstergeler yorumlamaya açıktır. o konuda bilgisi olan insanların yorumuna dayanır.

Belirtide gösteren ile gösterilen arasındaki ilişki bir nedene bağlıdır.

                                Duman

Bir yerde görülen duman orada ateşin olduğunun bir belirtisidir.

 Gösterge                  Gösterilen

   Duman                  Ateş+Yangın

 

                    Hasta adam

Adamın ateşi varsa yada öksürüyorsa bu adamanın hasta olmasının belirtileridir.

     Gösterge                    Gösterilen

    Ateş+öksürük                  Hasta     

Bu örnekleri daha da artırabiliriz birkaç örnek daha vermek gerekirse

Mutfaktan   yanık kokusu geliyorsa yemeğin yandığını ya da ocakta bir şeyin yandığını düşünürüz.

Gök yüzünün karabulutlarla kaplanması yağmurun yağacağını düşündürür. 
 

B-Belirtke: Sözlük anlamı bir şeyin, bir kavramın sembolü olan varlık veya eşya, amblem, Bir konu hakkındaki açıklayıcı bilgilerin tümü.

Burada amaç iletişim yapmaktır. Yani belirtinin aksine doğal değil sunidir.İnsanlarım iletişim kurabilmek için ürettikleri göstergelerdir.

İletişim kurma ,bir iletiyi aktarma ya da bir bilgiyi verme amaçlı yapılan göstergelerdir.

Örnek: